Abdominal Aort
Tanım: İnen aortun (aorta descendens) diyaframı geçerek karın boşluğuna giren bölümü. Vertebral kolonun (omurga) ön tarafında (ventral) inerek dördüncü lomber vertebra (L4) hizasında iki ana iliak artere (arteria iliaca communis dextra ve sinistra) bölünerek sonlanır. Bu bölünme noktasına aort bifurkasyonu denir. Testisler, overler, böbrekler, mide ve diğer abdominal yapılara kan sağlar.
Anatomik seyir: Abdominal aort, diyaframın aortik hiatusundan (T12 vertebra hizası) geçerek karın boşluğuna girer. Retroperitoneal alanda, vertebra cisimlerinin hemen önünde ve hafifçe solunda seyreder. Yaklaşık 13 cm uzunluğundadır; ancak bu uzunluk bireysel varyasyonlara göre değişebilir. Seyri boyunca çevresinde çölyak pleksus, lomber lenf düğümleri, sol renal ven ve pankreasın bir kısmı gibi önemli yapılar bulunur.
Dalları:
- Visseral dallar (çift olmayan):
- Çölyak trunkus (truncus coeliacus) — mide, karaciğer, dalak, pankreas ve duodenumun beslenmesi
- Süperior mezenterik arter (arteria mesenterica superior) — ince bağırsaklar, çekum, çıkan kolon ve transvers kolonun proksimal kısmının beslenmesi
- İnferior mezenterik arter (arteria mesenterica inferior) — transvers kolonun distal kısmı, inen kolon, sigmoid kolon ve rektumun üst bölümünün beslenmesi
- Visseral dallar (çift):
- Renal arterler — böbreklerin beslenmesi
- Testiküler arterler (erkekte) / ovarian arterler (kadında) — gonadların beslenmesi
- Orta suprarenal arterler (arteria suprarenalis media) — adrenal bezlerin beslenmesi
- Paryetal dallar:
- İnferior frenik arterler (arteria phrenica inferior) — diyaframın alt yüzünün beslenmesi
- Lomber arterler (genellikle dört çift) — karın duvarı ve omurilik beslenmesine katkı
- Orta sakral arter (arteria sacralis mediana) — sakrum ve koksiks bölgesinin beslenmesi
- Terminal dallar:
- Sağ ve sol ana iliak arterler (arteria iliaca communis) — pelvis ve alt ekstremitelerin beslenmesi
Klinik önemi: Abdominal aort, ateroskleroz, anevrizma ve tromboz gibi vasküler patolojilerin en sık tuttuğu damar segmentlerinden biridir. Abdominal aort anevrizması (AAA) özellikle 65 yaş üzeri erkeklerde sık görülen, rüptür halinde yüksek mortaliteye sahip ciddi bir vasküler acildir. Tarama programları ve ultrasonografik izlem bu patolojinin erken tespitinde kritik rol oynar. Ayrıca aort diseksiyonu, aortoiliak oklüziv hastalık (Leriche sendromu) ve travmatik aort yaralanmaları klinik açıdan önem taşıyan diğer patolojilerdir.
Görüntüleme: Abdominal aortun değerlendirilmesinde ultrasonografi (tarama ve izlem için), bilgisayarlı tomografi anjiyografi (BT-A, altın standart), manyetik rezonans anjiyografi (MR-A) ve konvansiyonel anjiyografi kullanılır.
