Ab
Ab, antikorun (antibody) tıbbi literatürdeki standart kısaltmasıdır.
📖 Ayrıntılı açıklama için bkz. antikor
Kısa Tanım
Antikor, vücuda giren antijenlere (yabancı maddelere) karşı B lenfositler tarafından üretilen, özgül bağlanma yeteneğine sahip glikoprotein yapılı bağışıklık molekülleridir. İmmünoglobulin (Ig) olarak da adlandırılırlar.
Yapısal Özellikler
Antikorlar temel olarak dört polipeptit zincirinden oluşur: iki ağır (heavy) zincir ve iki hafif (light) zincir. Bu zincirler disülfid köprüleriyle birbirine bağlanarak karakteristik “Y” şeklini oluşturur.
Yapının temel bölümleri şu şekilde tanımlanır: Antijene özgül bağlanmanın gerçekleştiği Fab bölgesi (fragment antigen-binding), bağışıklık efektör işlevlerini düzenleyen Fc bölgesi (fragment crystallizable) ve antijen bağlanma bölgesini oluşturan hipervariable bölgeler (CDR — complementarity determining regions).
Sınıflandırma
İnsan antikorları ağır zincir yapısına göre beş ana sınıfa ayrılır:
| Sınıf | Özellik ve Görev |
|---|---|
| IgG | En bol bulunan antikor sınıfı; uzun süreli bağışıklıkta temel rol oynar; plasentayı geçebilir |
| IgM | İlk antikor yanıtında üretilen pentamerik yapılı antikordur |
| IgA | Mukozal yüzeylerde ve salgılarda baskın antikor sınıfıdır |
| IgE | Alerjik reaksiyonlarda ve parazit enfeksiyonlarında rol oynar |
| IgD | Olgunlaşmamış B lenfosit yüzeyinde reseptör işlevi görür |
Klinik Önemi
Antikorlar tıbbın pek çok alanında kritik öneme sahiptir.
- Tanısal Kullanım: Enfeksiyon hastalıklarının serolojik tanısında özgül antikor düzeyleri ölçülür. Otoimmün hastalıklarda otoantikorların saptanması tanıyı yönlendirir. Kan grubu tayininde ve çapraz karşılaştırma testlerinde kullanılır.
- Terapötik Kullanım: Monoklonal antikorlar (monoclonal antibodies — mAb), onkoloji, romatoloji, nöroloji ve enfeksiyon hastalıkları başta olmak üzere pek çok alanda tedavi amaçlı kullanılmaktadır. İmmün yetmezlik durumlarında intravenöz immünoglobulin (IVIG) tedavisi uygulanır. Pasif bağışıklık aktarımında antikor preparatları kullanılır.
- Aşı Geliştirme: Aşıların etkinliği büyük ölçüde oluşturdukları antikor yanıtıyla değerlendirilir.
Yaygın Kullanılan İlgili Kısaltmalar
| Kısaltma | Açılımı | Türkçe Karşılığı |
|---|---|---|
| Ab | Antibody | Antikor |
| Ag | Antigen | Antijen |
| mAb | Monoclonal antibody | Monoklonal antikor |
| IgG, IgM, IgA, IgE, IgD | Immunoglobulin sınıfları | İmmünoglobulin sınıfları |
| IVIG | Intravenous immunoglobulin | İntravenöz immünoglobulin |
| ANA | Antinuclear antibody | Antinükleer antikor |
| RF | Rheumatoid factor | Romatoid faktör |
İlgili Kavramlar
- Antijen (Ag): Antikor üretimini uyaran yabancı moleküldür.
- B lenfosit: Antikor üreten bağışıklık hücresidir.
- Plazma hücresi: Aktive olmuş B lenfositin antikor salgılayan terminal farklılaşma biçimidir.
- Humoral bağışıklık: Antikor aracılı bağışıklık yanıtını ifade eder.
- Monoklonal antikor: Tek bir B lenfosit klonundan türetilen, tek bir epitopa özgül antikordu.
- Poliklonal antikor: Birden fazla B lenfosit klonundan üretilen, farklı epitoplara bağlanan antikor karışımıdır.
Not: “Ab” kısaltması klinik raporlarda, laboratuvar sonuçlarında ve tıbbi literatürde “Ig” (immunoglobulin) kısaltmasıyla eş anlamlı olarak kullanılmaktadır. Bağlama göre her iki kısaltma da tercih edilebilir.
