“Akut,” tıp dilinde bir hastalığın veya durumun başlama şeklini ve süresini tanımlamak için kullanılan bir terimdir. Latince “acutus” (keskin, sivri) kelimesinden gelir.
Tıbbi olarak “akut” kelimesinin anlamları şunlardır:
- Ani Başlangıçlı: Hastalık belirtileri birdenbire ve hızlı bir şekilde ortaya çıkar.
- Kısa Süreli: Durum genellikle birkaç günden birkaç haftaya kadar sürer. Uzun bir zaman dilimine yayılmaz.
- Genellikle Şiddetli Seyirli: Belirtiler başlangıçta oldukça şiddetli olabilir.
“Akut” terimi, “Kronik” teriminin zıttıdır. Bu iki terim arasındaki farkı anlamak, tıbbi durumları daha iyi kavramaya yardımcı olur:
| Özellik | Akut Durum | Kronik Durum |
| Başlangıç | Ani ve hızlı | Yavaş ve zamanla gelişen |
| Süre | Kısa (günler/haftalar) | Uzun (aylar/yıllar/ömür boyu) |
| Seyir | Genellikle şiddetli belirtilerle başlar | Belirtiler zamanla artabilir veya alevlenip yatışabilir |
Örnekler:
- Akut İshal: Birkaç gün süren ve genellikle bir enfeksiyondan kaynaklanan ani ishal durumu.
- Akut Bronşit: Genellikle bir soğuk algınlığından sonra ortaya çıkan, ani başlayan öksürük ve balgamla seyreden kısa süreli akciğer yolu iltihabı.
- Akut Apandisit: Apandis iltihabının aniden başlaması ve şiddetli karın ağrısına yol açması. Acil tıbbi müdahale gerektirir.
Kısacası “akut”, bir sağlık sorununun “yeni başlamış, hızlı ilerleyen ve kısa süren” bir yapıda olduğunu ifade eder.